Sala Doświadczania Świata - Witryna SOSW

Przejdź do treści

Menu główne:

Sala Doświadczania Świata

SOSW > Baza dydaktyczna

Sala Doświadczania Świata  (Snoezelen) jest  stworzona przede wszystkim z myślą o osobach z głębszą niepełnosprawnością intelektualną. gdyż możliwości poznawcze tych uczniów są w znacznym stopniu ograniczone.  Świat dla nich składa się tylko z tego, co można doświadczyć konkretnie i cieleśnie (dotknąć, zobaczyć, powąchać, usłyszeć, polizać). Nie mają oni zdolności pełnego postrzegania otoczenia oraz korzystania z różnych form aktywności. Dlatego poprzez odpowiednie warunki, rozmaite formy terapii należy dać niepełnosprawnym możliwość rozwoju (hamować regres), proponować rozmaite formy aktywizacji, a wszystko to w ramach świata, w którym przede wszystkim będą czuć się bezpiecznie, będą odczuwać radość, zadowolenie oraz własną aktywność poprzez odbiór pierwotnych (silnie odczuwalnych) bodźców.
 Aby to było możliwe niezbędne jest pomieszczenie, w którym - w przeciwieństwie do codziennych warunków - zmysły nie są kompleksowo angażowane, lecz można koncentrować się na wybranych bodźcach (np. tylko dotykanie). W pomieszczeniu tym istotna jest także redukcja bodźców zewnętrznych, zakłócających postrzeganie (jak np. hałas, niewłaściwe oświetlenie). A oferowane przez nas wrażenia, formy aktywności powinny stworzyć przede wszystkim przyjemne dla upośledzonego środowisko.
Stąd właśnie pomysł zgromadzenia w jednym specjalnie przygotowanym pomieszczeniu (odpowiedni kolor ścian, odpowiednie oświetlenie, zaciemnione okna, dywan na podłodze) sprzętów silnie oddziałujących na poszczególne zmysły, wzbudzających ciekawość i zachęcających dziecko do podejmowania aktywności.
Głównym celem terapii jest doświadczanie świata zmysłami wzroku, dotyku, słuchu i węchu oraz odprężenie, relaks i wyciszenie. Odbiorcami tego typu terapii są osoby z różnego rodzaju niepełnosprawnościami i deficytami: z upośledzeniem umysłowym, mózgowym porażeniem dziecięcym, autyzmem, zespołem Downa zaburzeniami psychicznymi.
Niepełnosprawna osoba w Sali Doświadczania Świata posiada wolność wyboru tych bodźców, które dla niego samego są najprzyjemniejsze, na których chce się koncentrować i którymi pragnie się zajmować. Motywacją ich wyborów nie są działania terapeutów, lecz elementy tworzące salę. Oddziałują one korzystnie na poznawcze, zmysłowe i fizyczne niepełnosprawności i umożliwia odprężenie lub stymulację. Pobyt w Sali pozwala na chłonięcie, badanie i kontrolowane szerokiego zakresu bodźców zmysłowych w przystępnym otoczeniu. Zwiększa poczucie zaufania i odprężenie, dając możliwość cieszenia się doznaniami zmysłowymi. W bezpiecznym, wygodnym otoczeniu podstawowe zmysły są pobudzane muzyką, efektami świetlnymi i łagodnymi wibracjami. Pozytywne działania przenoszą się w inne sytuacje i w konsekwencji stymulacja i interakcja prowadzą do poprawy komunikacji.
Seans w tejże sali - dla osób sprawnych - jest doskonałym środkiem doraźnym służącym wyciszeniu i relaksacji.

Snoezelen jest zatem pierwotnym, pierwszorzędnym aktywizowaniem osób upośledzonych umysłowo, nakierowane przede wszystkim na zmysłowe postrzeganie i doświadczanie z pomocą światła, dźwięków, zapachów itp. – stąd sala doświadczania świata.
Jej głównym celem jest budowanie u osób w niej przebywających poczucia radości, bezpieczeństwa, a co za tym idzie wzajemnego zaufania i komunikacji poprzez dostarczanie im określonej ilości i jakości bodźców sensorycznych pobudzających zmysły do działania.
Innymi słowy to nauka życia przez życie, to celowe kształtowanie bodźców celu wywołania zaplanowanych wrażeń i uczuć. Umożliwia poznawanie poprzez, patrzenie, słuchanie, dotykanie, wąchanie i smakowanie – czyli tworzenie globalnego, wielozmysłowego obrazu danego pojęcia.
Należy pamiętać, że zmysły to podstawa rozwoju każdego człowieka bowiem dostarczają one informacji o otaczającym nas świecie, wpływając na proces uczenia się i poznawania. Bez ich aktywizacji rozwój człowieka jest niemożliwy.


Pracując z dzieckiem niepełnosprawnym w Sali Doświadczania Świata staramy się wpływać na jego wszechstronny rozwój przede wszystkim poprzez :
I. Stymulację percepcji wzrokowej
- aktywizowanie zmysłu wzroku (doświadczanie bodźców wzrokowych)      
- rozwijanie spostrzegawczości, koncentracji wzrokowej
- wydłużanie czasu koncentracji wzroku na bodźcach wizualnych
- rozwijanie kierunkowości spostrzegania (zdolności poruszania oczami we wszystkich kierunkach i podążania wzrokiem za poruszającymi się przedmiotami)
- rozwijanie pamięci wzrokowej (przewidywanie kolejności następujących po sobie czynności, przedmiotów, barw)
II. Stymulację percepcji słuchowej
- aktywizowanie zmysłu słuchu
- poszerzanie zasobu doświadczeń w zakresie percepcji słuchowej
- usprawnianie koncentracji na bodźcach słuchowych
- zmniejszanie lęku przed dźwiękami nieznanymi
- reagowanie na różne sygnały (szukanie źródła dźwięku)
- rozwijanie umiejętności różnicowania dźwięków otoczenia i dźwięków mowy    (dźwięki różnych przedmiotów, instrumentów, dźwięki natury, głos ludzki)
- doświadczanie znaczenia pojęć: cicho-głośno, dźwięki wysokie-niskie, szybkie-wolne, przerywane-ciągłe
- rozwijanie pamięci, analizy i syntezy słuchowej
- rozwijanie koordynacji słuchowo- ruchowej i słuchowo – wzrokowej
- aktywizowanie uczniów do wytwarzania dźwięków przy pomocy różnych przedmiotów, instrumentów, aparatu głosowego
- oddziaływanie na samopoczucie i nastrój

III. Stymulację percepcji dotykowej
- zachęcanie ucznia do badania przedmiotów o różnej fakturze (aktywizacja zmysłu dotyku)
- nabywanie różnych doświadczeń dotykowych (ciepło-zimno, sucho-mokro, szorstko-gładko itp. ) i łączenie ich z różnymi przedmiotami i sytuacjami (rozwijanie pamięci dotykowej
- wyczuwanie poszczególnych części ciała w trakcie masowanie ich różnymi materiałami
IV. Stymulację percepcji węchowej
- aktywizacja zmysłu węchu
- gromadzenie doświadczeń węchowych (poznawanie różnych zapachów)
- poszukiwanie źródła zapachu
- kojarzenie zapachu z różnymi substancjami
V. Stymulację percepcji smakowej
- aktywizacja zmysłu smaku
- rozwijanie percepcji smakowej (akceptacja nowego smaku, posiłku)
- reagowanie na określony smak i nabywanie umiejętności różnicowania smaku

VI. Stymulację zmysłu równowagi
- doświadczanie ruchu
- normalizowanie napięcia mięśniowego
- rozwijanie orientacji w schemacie ciała
- rozwijanie orientacji przestrzennej
- wzbogacanie aktywności
Systematyczna stymulacja poszczególnych zmysłów w Sali Doświadczania Świata jest więc ważnym źródłem rozwoju każdego niepełnosprawnego dziecka gdyż:
- zwiększa jego aktywność i motywację do poznawania
- zwiększa chęć do nawiązywania kontaktu
- wywołuje zadowolenie i poczucie bezpieczeństwa, ułatwia pokonywanie lęku
- zwiększa ofertę poznawania różnych bodźców (zwiększa bazę doświadczeń)
- zwiększa wrażliwość
- poprawia orientację w schemacie ciała oraz przestrzeni
- motywuje do podejmowania aktywności
- przyczynia się do nabierania świadomości istnienia i
     odrębności od otoczenia
- doskonali pracę poszczególnych analizatorów
- wpływa na rozwój wyższych funkcji - emocjonalnych, społecznych, komunikacyjnych, ruchowych i poznawczych.

Korzystając z takiej sali należy pamiętać o następujących założeniach:
- wytworzeniu właściwej atmosfery - atmosferę sali tworzą przede wszystkim światło i tło dźwiękowe. Konkretnie oznacza to, że należy stworzyć łagodne przytłumione oświetlenie i zaproponować spokojną muzykę w tle. Trzeba przy tym mówić cicho. Jeżeli chcemy nadać tej atmosferze pełną formę, potrzebujemy jeszcze wygodnych miejsc do siedzenia i leżenia;
- własnej decyzji dziecka - wybór aktywności zależy nie od nas,
opiekunów, lecz od odwiedzających. Wprawdzie snuzlujemy
razem, ale wybór rodzaju i zależy od naszego ucznia.
Nie istnieje określony czas przebywania w sali,  najczęściej jest
to około 25 do 40 minut. W tym wypadku nasi podopieczni
pokazują nam jak długo chcą korzystać z sali;

- własnym tempie- odwiedzający salę musi mieć czas na przyjęcie bodźców, postrzeganie, zdobywanie doświadczeń. Wszystko to ma odbywać się we własnym tempie. Ważne jest, aby opiekunowie byli cierpliwi i nie narzucali własnego tempa terapii;
- odpowiednim czasie trwania - spróbujmy stworzyć spokojny etap przechodzenia do sali poprzez początkowe wprowadzenie muzyki w tle, włączenie delikatnych przyciemnionych świateł punktowych. Połóżmy się przy naszym podopiecznym i dajmy mu poczucie , że powstaje nowa sytuacja. Podobnie jak przy fazie wstępnej również przy wychodzeniu z sali ważne jest, by zapewnić spokój. Takiej pełnej nastroju aktywności nie można gwałtownie przerwać z powodu końca pracy. Spróbujmy, poprzez określone zachowanie, wyraźnie przekazać, że znowu przechodzimy do sytuacji dnia codziennego. Redukujmy środki techniczne, powoli ściszajmy muzykę, zapalajmy lampy, odsłaniajmy zasłony. Długość pobytu w sali zależy od reakcji odwiedzającego. Jeżeli zauważymy, że nudzi się, że maleje dla niego atrakcyjność otoczenia, trzeba odbierać to jako pewien rodzaj komunikatu informującego, że czas już zakończyć terapię;
- powtarzalności - niepełnosprawny aby zrozumieć, czy zapamiętać bodźce, którym jest poddawany wymaga częstych powtórek tych samych sytuacji, trudno jest tu przewidzieć ile i jak długo powinien mieć powtarzane bodźce. Należy dokładnie obserwować zaciekawienie i reakcje podopiecznego;
- wybranych propozycjach bodźców - świat dla upośledzonych umysłowo jest często mieszaniną chaotycznych bodźców napływających z otoczenia. Ważne jest aby zmienić ten stan rzeczy, tak aby był uboższy w bodźce, mniej chaotyczny i mniej zagrażający. Możemy się zastanowić, jakie niepożądane bodźce należy zlikwidować (np. wyłączyć radio, ciszej mówić itp.);
- właściwym nastawieniu - ważne są tu uczucia osobiste takie jak; przyjaźń, serdeczność, sympatia, wywierają one wpływ na cierpliwość, która w życiu ciężko upośledzonych jest niezbędna. Praca  z ludźmi, w tym ciężko upośledzonymi, musi być powołaniem .

Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego